„Jeszcze jeden zakład i się odegram” – to zdanie zna każda osoba uzależniona od hazardu. Gry hazardowe są dziś dostępne jak nigdy dotąd: zakłady bukmacherskie w telefonie, kasyna online, zdrapki, automaty. Dla większości ludzi to okazjonalna rozrywka. U części jednak granie wymyka się spod kontroli i niszczy finanse, relacje i zdrowie. Hazard patologiczny, nazywany w klasyfikacji ICD-11 zaburzeniem związanym z uprawianiem hazardu, to uzależnienie, które dotyczy około 1–2% dorosłych, a znacznie więcej osób gra w sposób ryzykowny.

Czym jest uzależnienie od hazardu?

To uzależnienie behawioralne, czyli dotyczące czynności, a nie substancji. Mechanizmy w mózgu są jednak bardzo podobne jak w uzależnieniu od alkoholu czy narkotyków – dotyczą układu nagrody. Nieprzewidywalność wygranej silnie aktywuje ten układ, co sprawia, że gry hazardowe są wyjątkowo „wciągające”.

O zaburzeniu mówimy, gdy przez dłuższy czas występują:

  • utrata kontroli nad graniem – nad częstotliwością, czasem, ilością pieniędzy,
  • rosnący priorytet grania – hazard staje się ważniejszy niż praca, rodzina, zainteresowania,
  • kontynuowanie grania mimo negatywnych konsekwencji.

Objawy uzależnienia od hazardu

  • ciągłe myślenie o graniu, planowanie kolejnych zakładów,
  • potrzeba stawiania coraz wyższych stawek, by poczuć emocje,
  • niepokój i drażliwość przy próbach ograniczenia gry,
  • granie, by uciec od problemów i złego nastroju,
  • „odgrywanie się” – wracanie do gry, by odzyskać przegrane pieniądze,
  • okłamywanie bliskich co do skali grania,
  • pożyczanie pieniędzy, zaciąganie kredytów i chwilówek, sprzedawanie rzeczy,
  • zaniedbywanie obowiązków, konflikty w rodzinie,
  • czasem – zachowania niezgodne z prawem w celu zdobycia pieniędzy na grę.

Skutki hazardu patologicznego

Hazard patologiczny prowadzi do poważnych konsekwencji: zadłużenia, utraty oszczędności i majątku, rozpadu związków, utraty pracy. Często towarzyszą mu depresja, zaburzenia lękowe, nadużywanie alkoholu i innych substancji. Osoby uzależnione od hazardu mają też wyraźnie podwyższone ryzyko myśli i prób samobójczych – szczególnie w sytuacji dużych długów.

Kto jest narażony na uzależnienie od hazardu?

Ryzyko zwiększają: wczesny kontakt z grami hazardowymi, młody wiek, płeć męska, uzależnienia w rodzinie, impulsywność, ADHD, depresja i zaburzenia lękowe, nadużywanie alkoholu, samotność i stres. Szczególne zagrożenie stanowią gry dostępne online – przez całą dobę, w telefonie, bez kontaktu z gotówką. Coraz częściej zwraca się też uwagę na mechanizmy przypominające hazard w grach komputerowych (np. „skrzynki z nagrodami”).

Leczenie uzależnienia od hazardu

Hazard patologiczny można skutecznie leczyć.

Psychoterapia uzależnień jest podstawą leczenia. Terapia poznawczo-behawioralna pomaga rozpoznać i zmienić błędne przekonania związane z grą (np. złudzenie kontroli, przekonanie, że „teraz musi wypaść wygrana”), radzić sobie z głodem gry i sytuacjami wysokiego ryzyka oraz zapobiegać nawrotom. Pomocny jest też dialog motywujący. W Polsce leczenie uzależnień behawioralnych jest dostępne w poradniach leczenia uzależnień w ramach NFZ.

Leki – nie ma leku zarejestrowanego specjalnie do leczenia hazardu, ale lekarz może zastosować leczenie współistniejącej depresji, lęku czy ADHD. W niektórych przypadkach rozważa się leki zmniejszające głód, np. naltrekson.

Grupy samopomocowe – np. Anonimowi Hazardziści – oferują wsparcie osób z podobnymi doświadczeniami.

Działania praktyczne:

  • samowykluczenie z serwisów hazardowych i blokowanie stron,
  • ograniczenie dostępu do pieniędzy – np. przekazanie zarządzania finansami zaufanej osobie na pewien czas,
  • plan spłaty długów, najlepiej z pomocą doradcy.

Jak pomóc osobie uzależnionej od hazardu?

Rodzina osoby uzależnionej od hazardu często przeżywa ogromny stres, poczucie zdrady i problemy finansowe. Warto:

  • rozmawiać spokojnie, opierając się na faktach, bez oskarżeń,
  • nie spłacać długów za osobę grającą – to zwykle podtrzymuje problem,
  • chronić wspólne finanse – np. rozdzielić konta,
  • zachęcać do leczenia,
  • zadbać o siebie – wsparcie dla rodzin oferują poradnie i grupy dla bliskich.

Kiedy szukać pomocy?

Jeśli grasz coraz częściej, za coraz większe kwoty, ukrywasz to przed bliskimi i próbujesz „odegrać” straty – to sygnał, że warto porozmawiać ze specjalistą. Jeśli w związku z długami lub przegranymi pojawiają się myśli samobójcze, skorzystaj z pomocy pod numerem 800 70 2222 (całodobowo) lub 116 123, a w nagłym zagrożeniu – 112.

Podsumowanie

Hazard patologiczny to uzależnienie, a nie brak silnej woli. Łatwy dostęp do gier online sprawia, że problem narasta. Dobra wiadomość jest taka, że leczenie jest skuteczne – a pierwszy krok, czyli przyznanie, że gra wymknęła się spod kontroli, otwiera drogę do odzyskania finansów, relacji i spokoju.

 

Uzależnienie od hazardu – najczęstsze pytania (FAQ)

Jak rozpoznać uzależnienie od hazardu?

Sygnałami uzależnienia od hazardu są: utrata kontroli nad graniem, stawianie coraz wyższych stawek, „odgrywanie się”, okłamywanie bliskich, pożyczanie pieniędzy na grę, niepokój przy próbach ograniczenia gry oraz granie mimo narastających długów i konfliktów.

Czy hazard to uzależnienie?

Tak. Hazard patologiczny jest uzależnieniem behawioralnym – mechanizmy w mózgu są podobne jak w uzależnieniu od alkoholu czy narkotyków i dotyczą układu nagrody. Nie jest to kwestia braku silnej woli.

Gdzie leczyć uzależnienie od hazardu?

Leczenie uzależnienia od hazardu prowadzą poradnie leczenia uzależnień, także w ramach NFZ. Podstawą jest psychoterapia uzależnień, wspierana grupami samopomocowymi. Lekarz psychiatra leczy też współistniejącą depresję, lęk czy ADHD.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.